Την εμπειρία που έχει αποκτήσει η κοινωνική υπηρεσία του Δήμου Κιλκίς στη διαχείριση σύνθετων υποθέσεων παιδικής προστασίας παρουσίασε στη Λέρο η ψυχολόγος και ψυχοθεραπεύτρια Έλλη Φρεγγίδου, στο πλαίσιο του 4ου Σεμιναρίου Πολιτισμικής Ψυχοκοινωνικής Παρέμβασης.
Το σεμινάριο πραγματοποιήθηκε από τις 30 Αυγούστου έως τις 3 Σεπτεμβρίου 2026, συγκεντρώνοντας επαγγελματίες και επιστήμονες από τα πεδία της ψυχικής υγείας, της παιδικής προστασίας και του προσφυγικού. Κεντρικός του τίτλος ήταν «Επαναπροσδιορίζοντας το πεδίο: Θέσεις για τη θεμελίωση των κοινοτικών προσεγγίσεων στο πεδίο της ψυχικής υγείας, της παιδικής προστασίας και του προσφυγικού».
Η εμπειρία μιας σύνθετης υπόθεσης έφερε την πρόσκληση
Η συμμετοχή του Δήμου Κιλκίς συνδέθηκε με προηγούμενη συνεργασία της Διεύθυνσης Κοινωνικής Πολιτικής και Αλληλεγγύης με την Εταιρεία Ψυχοκοινωνικών Μελετών «Πλόες» για τη διαχείριση υπόθεσης παιδικής προστασίας.
Χωρίς να δημοσιοποιούνται –ορθώς– στοιχεία για την ταυτότητα ή τις ιδιαίτερες συνθήκες της υπόθεσης, ο Δήμος αναφέρει ότι απαιτήθηκε συντονισμός διαφορετικών υπηρεσιών, εξειδικευμένη ψυχοκοινωνική υποστήριξη και διεπιστημονική συνεργασία.
Η εμπειρία αυτή αποτέλεσε αφορμή για να κληθεί ο Δήμος στη Λέρο και να παρουσιάσει τον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζει περιστατικά όπου οι ανάγκες του παιδιού και της οικογένειας δεν μπορούν να καλυφθούν από έναν μόνο επαγγελματία ή μία υπηρεσία.
«Το τραύμα του παιδιού συναντά το τραύμα του επαγγελματία»
Τον Δήμο εκπροσώπησε η Έλλη Φρεγγίδου, MSc ψυχολόγος – ψυχοθεραπεύτρια Gestalt και μέλος της Ομάδας Προστασίας Ανηλίκων του Δήμου Κιλκίς.
Η εισήγησή της είχε τον χαρακτηριστικό τίτλο «Παιδική προστασία: το τραύμα του παιδιού συναντά το τραύμα του επαγγελματία» και εντάχθηκε στη θεματική ενότητα του σεμιναρίου για τις κοινοτικές προσεγγίσεις στην παιδική προστασία. Η παρουσίασή της πραγματοποιήθηκε την 1η Σεπτεμβρίου μαζί με εισηγήσεις και βιωματικά εργαστήρια γύρω από την εργασία με παιδιά και εφήβους.
Στο επίκεντρο τέθηκε μια συχνά λιγότερο ορατή πλευρά της παιδικής προστασίας: η συναισθηματική επιβάρυνση των ίδιων των επαγγελματιών που καλούνται να διαχειριστούν περιπτώσεις κακοποίησης, παραμέλησης, οικογενειακής κρίσης ή άλλων τραυματικών εμπειριών.
Η θέση που παρουσίασε η εκπρόσωπος του Δήμου είναι ότι η αποτελεσματικότητα ενός συστήματος παιδικής προστασίας δεν μπορεί να εξαρτάται αποκλειστικά από την προσωπική αντοχή ενός κοινωνικού λειτουργού, ψυχολόγου ή άλλου επαγγελματία. Απαιτούνται σταθερές συνεργασίες, εποπτεία, θεσμική υποστήριξη και λειτουργικά δίκτυα μεταξύ κοινωνικών υπηρεσιών, ψυχικής υγείας, εκπαίδευσης, Δικαιοσύνης και εξειδικευμένων οργανισμών.
Τρία μεγάλα πεδία: ψυχική υγεία, παιδική προστασία, προσφυγικό
Το σεμινάριο της Λέρου έχει καθιερωθεί ως ετήσια διοργάνωση από το 2023 και φέτος πραγματοποιήθηκε για τέταρτη φορά. Οι τρεις βασικές θεματικές του ήταν η ψυχική υγεία, η παιδική προστασία και το προσφυγικό, με έμφαση στις παρεμβάσεις που οργανώνονται μέσα στην ίδια την κοινότητα και όχι αποκλειστικά σε κλειστές ή απομονωμένες δομές.
Το πρόγραμμα περιλάμβανε, μεταξύ άλλων, ιστορική περιήγηση στους χώρους του πρώην Ψυχιατρείου της Λέρου, συζητήσεις για την ψυχοκοινωνική αποκατάσταση, βιωματικά εργαστήρια, παρεμβάσεις για την εργασία με εφήβους και συζητήσεις γύρω από τις εμπειρίες εκτοπισμένων πληθυσμών.
Η επιλογή της Λέρου έχει ιδιαίτερο συμβολισμό λόγω της ιστορίας του νησιού στον χώρο της ψυχιατρικής περίθαλψης και της αποϊδρυματοποίησης.
Υπό την αιγίδα του Υπουργείου Υγείας
Το 4ο Σεμινάριο διοργανώθηκε από την Εταιρεία Ψυχοκοινωνικών Μελετών «Πλόες» και την Ομάδα Ψυχοκοινωνικού Προβληματισμού, με συνδιοργανωτή τον Κοινωνικό Συνεταιρισμό Περιορισμένης Ευθύνης Δωδεκανήσου.
Τελούσε υπό την αιγίδα του Υπουργείου Υγείας, ενώ συμμετείχαν το Εργαστήριο Εφαρμοσμένης Ψυχολογίας του Παντείου Πανεπιστημίου και το Εργαστήριο Εφαρμογών στην Κοινωνική και Διαπολιτισμική Ψυχολογία του ΕΚΠΑ. Στους υποστηρικτές περιλαμβάνονταν, μεταξύ άλλων, η Διεύθυνση Ψυχικής Υγείας του Υπουργείου Υγείας, ο Δήμος Λέρου και το νοσοκομείο του νησιού.
Οι «Πλόες» δραστηριοποιούνται στον χώρο της ψυχικής υγείας και της κοινωνικής ένταξης από το 1998, αναπτύσσοντας δομές και προγράμματα για ευάλωτες κοινωνικές ομάδες. Ο φορέας περιλαμβάνεται επίσης στους εποπτευόμενους φορείς και νομικά πρόσωπα που καταγράφει το Υπουργείο Υγείας.
Προοπτική νέας δράσης στο Κιλκίς
Η παρουσία στη Λέρο δεν φαίνεται να αποτελεί μεμονωμένη συμμετοχή. Δήμος Κιλκίς και «Πλόες» εξετάζουν πλέον τη δυνατότητα διοργάνωσης κοινής δράσης στο Κιλκίς, με αντικείμενο την παιδική προστασία και την ψυχοκοινωνική υποστήριξη.
Εφόσον ο σχεδιασμός προχωρήσει, θα πρόκειται για συνέχεια της συνεργασίας που έχει ήδη αναπτυχθεί σε πραγματικές υποθέσεις και για μεταφορά μέρους της εμπειρίας του σεμιναρίου στην τοπική κοινότητα.
Το βασικό μήνυμα που προκύπτει από τη συμμετοχή του Δήμου είναι ότι στις πιο δύσκολες υποθέσεις παιδικής προστασίας δεν αρκεί μια μεμονωμένη παρέμβαση. Η συνέχεια της φροντίδας και η συνεργασία ανάμεσα στις υπηρεσίες μπορούν να είναι εξίσου κρίσιμες με την αρχική αντιμετώπιση του περιστατικού.