Ογδόντα πέντε χρόνια μετά την καταστροφή του Κλειστού, του Αμπελόφυτου και της Κυδωνιάς από τις γερμανικές δυνάμεις κατοχής, ο Δήμος Κιλκίς τίμησε τη μνήμη των κατοίκων των τριών μαρτυρικών χωριών του ανατολικού Κιλκίς. Τα χωριά, γνωστά παλαιότερα ως Μούσγαλι, Μούρσαλι και Κοτσολάρ, καταστράφηκαν τον Οκτώβριο του 1941 και δεν κατοικήθηκαν ξανά.
Η εκδήλωση μνήμης πραγματοποιήθηκε το Σάββατο 24 Οκτωβρίου στο Μνημείο Πεσόντων, παρουσία συγγενών των θυμάτων και εκπροσώπων των τοπικών αρχών. Τελέστηκε επιμνημόσυνη δέηση και ακολούθησε προσκλητήριο νεκρών, ενώ ο Δήμος Κιλκίς διοργανώνει την τελετή για πέμπτη συνεχόμενη χρονιά.
Η 25η Οκτωβρίου 1941
Στο ιστορικό των γεγονότων αναφέρθηκε η πρόεδρος του Πολιτιστικού Μορφωτικού Συλλόγου Ισώματος «Καπετάν Ράμναλης», Βάγια Θρήσκου, παρουσιάζοντας την αντιστασιακή δράση που είχε αναπτυχθεί στην περιοχή των Κρουσίων και τα αντίποινα που ακολούθησαν.
Σύμφωνα με το χρονικό που παρουσιάστηκε στην εκδήλωση, στις 25 Οκτωβρίου 1941 ισχυρές γερμανικές δυνάμεις περικύκλωσαν τα τρία χωριά. Οι άνδρες χωρίστηκαν από τις γυναίκες και τα παιδιά, ενώ ανάμεσα σε όσους οδηγήθηκαν για εκτέλεση βρίσκονταν έφηβοι από 15 ετών και άνδρες έως 65 ετών.
Οι πρώτες εκτελέσεις έγιναν στο Αμπελόφυτο και την Κυδωνιά, ενώ στη συνέχεια οι εκτελέσεις μεταφέρθηκαν στο Κλειστό, στην εκκλησία του Προφήτη Ηλία. Μετά τις εκτελέσεις, τα τρία χωριά πυρπολήθηκαν και ισοπεδώθηκαν.
Οι επιζώντες δεν επέστρεψαν στους οικισμούς. Διασκορπίστηκαν σε περιοχές όπως η Ξηρόβρυση, το Μελισσοχώρι, τα Στεφάνια, τα Διαβατά και ο Λαγκαδάς. Δέκα χρόνια αργότερα, στις 7 Απριλίου 1951, το ελληνικό κράτος προχώρησε στην κατάργηση των τριών χωριών.
Η αναγνώριση ως Μαρτυρικά Χωριά
Όπως αναφέρθηκε στην εκδήλωση, για δεκαετίες η ιστορία του Ολοκαυτώματος των τριών χωριών παρέμενε σε μεγάλο βαθμό άγνωστη. Με ενέργειες του Δήμου Κιλκίς και του Συλλόγου Κιλκισιωτών Αθηνών και Περιχώρων, τα χωριά αναγνωρίστηκαν με Προεδρικό Διάταγμα ως Μαρτυρικά και εντάχθηκαν στον κατάλογο των ελληνικών ολοκαυτωμάτων της περιόδου 1940-1945.
Ο δήμαρχος Κιλκίς Δημήτρης Κυριακίδης υπογράμμισε ότι η επίσημη αναγνώρισή τους αποτέλεσε βήμα ιστορικής αποκατάστασης και σημείωσε ότι ο Δήμος επιδιώκει να διατηρήσει ζωντανή τη μνήμη των γεγονότων και να τη μεταφέρει στις νεότερες γενιές.
«Η μνήμη αυτών των τόπων πρέπει να παραμένει ζωντανή όχι μόνο ως φόρος τιμής στους αγωνιστές του παρελθόντος, αλλά και ως δίδαγμα στις νεότερες γενιές», ανέφερε μεταξύ άλλων.
Στην εκδήλωση συμμετείχαν εκπρόσωποι της δημοτικής αρχής, της Εκκλησίας, των Ενόπλων Δυνάμεων, της Αστυνομίας, της Πυροσβεστικής, τοπικών κοινοτήτων και πολιτιστικών φορέων.