Νέο πλαίσιο κοινής διαχείρισης της λίμνης Δοϊράνης επιχειρείται να δημιουργηθεί από την Ελλάδα και τη Βόρεια Μακεδονία, με επίκεντρο την προστασία του οικοσυστήματος, την παρακολούθηση των υδάτων και τον καλύτερο συντονισμό των αρμόδιων αρχών στις δύο πλευρές των συνόρων.
Ο αναπληρωτής υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Νίκος Παπαθανάσης υπέγραψε τη στοχευμένη πρόσκληση για την υποβολή πρότασης με τίτλο «Βέλτιστη διακυβέρνηση στη λίμνη Δοϊράνη», συνολικού προϋπολογισμού 3.071.591 ευρώ.
Η δράση εντάσσεται στο Πρόγραμμα Συνεργασίας Interreg VI-A IPA Ελλάδα – Βόρεια Μακεδονία 2021-2027 και προβλέπει συνεργασία φορέων των δύο χωρών για μία σειρά περιβαλλοντικών και τεχνικών παρεμβάσεων.
Επικεφαλής εταίρος από την ελληνική πλευρά είναι η Αποκεντρωμένη Διοίκηση Μακεδονίας – Θράκης, ενώ στο σχήμα συμμετέχει το Ελληνικό Κέντρο Βιοτόπων – Υγροτόπων. Στη συνεργασία εντάσσονται ακόμη το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Φυσικού Σχεδιασμού και το Κέντρο Ανάπτυξης της Νοτιοανατολικής Περιφέρειας της Βόρειας Μακεδονίας.
Η υπογραφή αφορά στοχευμένη πρόσκληση για την κατάθεση της πρότασης και όχι ακόμη την ολοκλήρωση της διαδικασίας ένταξης ή την έναρξη των εργασιών. Το έργο, εφόσον ακολουθήσει η προβλεπόμενη διαδικασία χρηματοδότησης, σχεδιάζεται να έχει διάρκεια 24 μηνών από την υπογραφή της σχετικής σύμβασης.
Κοινή παρακολούθηση μιας λίμνης που μοιράζονται δύο χώρες
Βασικός στόχος είναι να αναπτυχθεί ένα πιο σταθερό σύστημα συνεργασίας για τη διαχείριση της Δοϊράνης, καθώς η κατάσταση της λίμνης δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί αποκλειστικά σε εθνικό επίπεδο.
Μεταξύ των δράσεων που προβλέπονται είναι η υποστήριξη των σχεδίων περιβαλλοντικής και υδρολογικής διαχείρισης, καθώς και η εκπόνηση και εφαρμογή ολοκληρωμένων περιβαλλοντικών στρατηγικών.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στη δημιουργία κοινών δομών και διαδικασιών διακυβέρνησης. Στην πράξη, το ζητούμενο είναι οι υπηρεσίες και οι επιστημονικοί φορείς των δύο χωρών να μπορούν να ανταλλάσσουν πληροφορίες, να παρακολουθούν με κοινές μεθόδους την κατάσταση του οικοσυστήματος και να συντονίζουν τις αποφάσεις που επηρεάζουν τη λίμνη.
Στο έργο εντάσσεται για τον σκοπό αυτό και η προμήθεια εξειδικευμένου εξοπλισμού, καθώς και η κοινή διαχείριση κρίσιμων περιβαλλοντικών δεδομένων.
Φωτοβολταϊκό για τον μηχανισμό εμπλουτισμού των υδάτων
Μία από τις πιο συγκεκριμένες τεχνικές παρεμβάσεις προβλέπεται να πραγματοποιηθεί στη Βόρεια Μακεδονία και αφορά την εγκατάσταση φωτοβολταϊκού συστήματος.
Στόχος είναι να μειωθεί το ενεργειακό κόστος λειτουργίας του μηχανισμού που χρησιμοποιείται για τον εμπλουτισμό των υδάτων της λίμνης.
Η παρέμβαση συνδέει τη διαχείριση των υδάτινων πόρων με τη χρήση ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, επιδιώκοντας να περιορίσει ένα μέρος του λειτουργικού κόστους της σχετικής υποδομής.
Στην ανακοίνωση δεν προσδιορίζονται η ισχύς του φωτοβολταϊκού συστήματος, το κόστος της συγκεκριμένης επιμέρους παρέμβασης ή τα τεχνικά χαρακτηριστικά του μηχανισμού εμπλουτισμού.
Ενημέρωση μαθητών, αγροτών και κατοίκων
Ο σχεδιασμός δεν περιορίζεται στις τεχνικές και επιστημονικές παρεμβάσεις. Προβλέπονται επίσης δράσεις ενημέρωσης και περιβαλλοντικής ευαισθητοποίησης του πληθυσμού γύρω από τη λίμνη.
Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στους μαθητές, στους αγρότες και σε άλλες τοπικές κοινωνικές και επαγγελματικές ομάδες.
Η συμμετοχή των κατοίκων έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς η κατάσταση ενός υγροτόπου επηρεάζεται και από τις οικονομικές δραστηριότητες, τη χρήση των υδάτων και τις πρακτικές που εφαρμόζονται στην ευρύτερη λεκάνη απορροής.
Το πρόγραμμα επιχειρεί επομένως να συνδυάσει την επιστημονική παρακολούθηση και τον διοικητικό συντονισμό με την ενημέρωση των ανθρώπων που ζουν και δραστηριοποιούνται καθημερινά γύρω από τη Δοϊράνη.
Ενεργοποιείται ολόκληρος ο προϋπολογισμός του Interreg
Με τη συγκεκριμένη πρόσκληση, σύμφωνα με το Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, ενεργοποιείται το σύνολο του διαθέσιμου προϋπολογισμού του Προγράμματος Interreg VI-A IPA Ελλάδα – Βόρεια Μακεδονία 2021-2027, ο οποίος ανέρχεται συνολικά σε 33 εκατ. ευρώ.
Το πρόγραμμα χρηματοδοτεί διασυνοριακές δράσεις που απαιτούν συνεργασία μεταξύ φορέων των δύο χωρών και δεν μπορούν να αντιμετωπιστούν αποτελεσματικά μόνο από τη μία πλευρά των συνόρων.
Στην περίπτωση της Δοϊράνης, το βασικό ζητούμενο είναι ακριβώς αυτό: να δημιουργηθεί ένας σταθερός μηχανισμός κοινής περιβαλλοντικής διαχείρισης για ένα ενιαίο οικοσύστημα που μοιράζονται δύο κράτη.
Εφόσον η πρόταση προχωρήσει στα επόμενα στάδια και υπογραφεί η σύμβαση χρηματοδότησης, θα ακολουθήσει η 24μηνη περίοδος υλοποίησης, κατά την οποία θα κριθεί στην πράξη αν οι νέες κοινές δομές και τα εργαλεία παρακολούθησης μπορούν να οδηγήσουν σε πιο αποτελεσματική και μακροπρόθεσμη προστασία της λίμνης.